Οι μεταφραστές είναι συνήθως οι αφανείς ήρωες, οι πνευματικοί δίαυλοι των οποίων το έργο συνθλίβεται κάτω από το ειδικό βάρος του πρωτότυπου λογοτεχνικού έργου το οποίο υπηρετούν. Αυτή τη φορά όμως είναι χάρη στο μεταφραστή της που η ελληνική λογοτεχνία βρέθηκε στο επίκεντρο της αγγλικής λογοτεχνικής ζωής.
Τα μεγάλης προβολής βραβεία λογοτεχνικής μετάφρασης που επιμελούνται η Βρετανική Εταιρεία Συγγραφέων (Society of Authors), το Βρετανικό Κέντρο Λογοτεχνικής Μετάφρασης (British Centre for Literary Translation) και το Times Literary Supplement (TLS), περιελάμβαναν φέτος ένα όνομα που έχει παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στην διεθνή παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας: ο Ντέιβιντ Κόνολι βραβεύθηκε για την μετάφραση και την επιμέλεια του συλλογικού έργου “The Dedalus Book of Greek Fantasy”, το οποίο περιλαμβάνει κείμενα τριάντα Ελλήνων συγγραφέων του 19ου και 20ου αιώνα, από τον Καβάφη και τον Παπαδιαμάντη, τον Καρκαβίτσα και τον Κόντογλου, μέχρι τον Κούρτοβικ, τον Μαραγκόπουλο και τον Παναγιωτόπουλο.
Η διάκριση στο πρόσωπο του David Connolly, σύμφωνα με την επιτροπή, αποτελεί και «αναγνώριση της σημαντικής υπηρεσίας που έχει προσφέρει στην μετάφραση της ελληνικής λογοτεχνίας στην αγγλική γλώσσα».
Έχετε πάρει πολλές τιμητικές διακρίσεις. Το συγκεκριμένο βραβείο τι σημαίνει για σας;
Όλα τα βραβεία είναι ευχάριστα, από την άποψη ότι είναι μία αναγνώριση. Γιατί, κακά τα ψέματα, ο μεταφραστής -ειδικά της λογοτεχνίας- κάνει μοναχική δουλειά, εργάζεται πάρα πολύ, χωρίς στην ουσία χρηματική ανταμοιβή και αυτού του είδους τα βραβεία είναι μία αναγνώριση ότι πας καλά, ότι σε αναγνωρίζουν και μάλιστα στο εξωτερικό.
Αυτό είναι που έχει σημασία, γιατί στην Ελλάδα, επειδή είμαστε λίγοι που μεταφράζουμε από ελληνικά στα αγγλικά, είμαστε όλοι γνωστοί στο χώρο. Όταν, όμως σε προσέχουν στο εξωτερικό και μάλιστα επειδή μεταφράζεις από μία ‘μικρή’ γλώσσα, είναι κάτι πολύ σημαντικό.
Τι σημαίνει αυτό το βραβείο για την ελληνική λογοτεχνία; Μήπως τέτοιου είδους βραβεύσεις επιτυγχάνουν αποτελεσματικότερη προβολή από τις ‘επίσημες’ παρουσιάσεις;
Οπωσδήποτε, δεν το συζητούμε. Μάλιστα τα συγκεκριμένα βραβεία είχαν πολύ μεγάλη προβολή στην Αγγλία, όχι μόνο από το Times Literary Supplement που είναι συνδιοργανωτής, αλλά και από το σύνολο του αγγλικού τύπου.
Δυστυχώς όμως το συγκεκριμένο βραβείο αποδίδεται κάθε τρία χρόνια, γιατί δεν υπάρχουν χρήματα, ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να δίνεται κάθε χρόνο, με κάποια μικρή ενίσχυση από το ελληνικό κράτος. Αυτή τη στιγμή χρηματοδοτείται μόνο από το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού.
Ως πανεπιστημιακός δάσκαλος και επαγγελματίας μεταφραστής πώς κρίνετε το επίπεδο των μεταφραστικών σπουδών στην Ελλάδα;
Δυστυχώς, και το λέω με λύπη και πόνο ψυχής, είμαστε ακόμη στα σπάργανα, σε σχέση βέβαια με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι μεταφραστικές σπουδές, η λεγόμενη μεταφρασιολογία, η μετάφραση δηλαδή ως επιστήμη, ξεκίνησε λίγο μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Μέχρι τότε ήταν μια ερασιτεχνική δουλειά, με την καλή έννοια βέβαια, αλλά μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο λόγω των πολιτικών κυρίως αναγκών, οι μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί είχαν ανάγκη από μεταφραστές, επαγγελματίες μεταφραστές οι οποίοι δεν μετέφραζαν μόνο λογοτεχνία, αλλά κυρίως οικονομικά, νομικά, τεχνικά κείμενα.
Τότε γεννήθηκε η ανάγκη για την επαγγελματική κατάρτιση των μεταφραστών. Οι μεταφραστικές σπουδές λοιπόν στην Ευρώπη άνθισαν κάπου στην δεκαετία του ‘70-‘80, ενώ εδώ δεν γινόταν τίποτα. Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο ξεκίνησε σαν μεταπτυχιακό τμήμα μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και σαν Πανεπιστήμιο κάπως αργά. Στην Αθήνα, το μεταπτυχιακό μεταφραστικό πρόγραμμα ξεκίνησε μόλις στο τέλος της δεκαετίας του ’90, ενώ τελευταία ξεκινήσαμε στη Θεσσαλονίκη, στο Αριστοτέλειο. Όπου διαπιστώνω αυτό που ήξερα ανέκαθεν, ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση για μεταφραστικές σπουδές. Είναι ενθαρρυντικό πάντως το γεγονός ότι υπάρχουν αρκετοί που έχουν τελειώσει θεωρητικές σχολές εδώ, έκαναν διδακτορικό στην μετάφραση στο εξωτερικό και γυρίζουν αυτή την εποχή στην Ελλάδα. Βέβαια δεν είναι πάντα εύκολη και η απορρόφησή τους από τα Ελληνικά Πανεπιστήμια.
Αν αυτή είναι η εικόνα που επικρατεί στον χώρο των σπουδών, ποιες είναι οι συνθήκες άσκησης του επαγγέλματος;
Ακόμη χειρότερες. Από την άποψη ότι οι επαγγελματίες μεταφραστές δεν είναι οργανωμένοι. Υπάρχουν κάποιοι σύλλογοι που κάνουν δουλειά, αλλά αν συγκρίνει κανείς τους συλλόγους που έχουμε εδώ με τους συλλόγους που υπάρχουν στο εξωτερικό… δεν υπάρχει σύγκριση στην ουσία. Πρώτον το Institute of Linguists κάνει πολύ καλή δουλειά για τους μεταφραστές, αλλά κυρίως το Institute of Translation and Interpreting (ITI), το οποίο εδώ και 25 χρόνια προσπαθεί για να καθιερωθεί το επάγγελμα, για να προστατεύεται ο μεταφραστής και για να εκπαιδεύσει τους πελάτες στο τι να περιμένουν από έναν μεταφραστή. Αυτή είναι πάρα πολύ σημαντική δουλειά.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, υπάρχει ακόμη η νοοτροπία ότι όποιος ξέρει αγγλικά μπορεί και να μεταφράσει. Δεν καταλαβαίνουμε, ότι δεν φτάνει να ξέρεις μία ξένη γλώσσα για να γίνεις μεταφραστής. Ακόμη και οι δίγλωσσοι άνθρωποι δεν είναι πάντα καλοί μεταφραστές, γιατί η μετάφραση είναι τέχνη, αλλά και τεχνική. Χρειάζεται επαγγελματική κατάρτιση και εξάσκηση. Εδώ όμως δεν έχει περάσει ακόμη στη νοοτροπία μας, γι’ αυτό το επάγγελμα του μεταφραστή είναι τόσο υποβαθμισμένο.
Φαντάζομαι ότι η συνεργασία με τον συγγραφέα για την ‘ανα-σύνταξη’ ενός ποιήματος ή ενός κειμένου είναι μία συναρπαστική εμπειρία. Θεωρείτε όμως ότι είναι απαραίτητη για τη μετάφραση;
Θαυμάζω τους μεταφραστές που έχουν το κουράγιο και το θάρρος να μεταφράσουν χωρίς να έρθουν σε επαφή με τον συγγραφέα. Είναι ορισμένοι που ξέρω στην Αγγλία οι οποίοι ηθελημένα δεν έχουν επαφή με τον συγγραφέα. Εγώ είχα την τύχη να συνεργαστώ σχεδόν με όλους όσους έχω μεταφράσει και είχα εξαιρετική συνεργασία με τον Ελύτη, με τη Δημουλά, με τον Γιάννη τον Κοντό, με όλους τους ποιητές της γενιάς του ’70 και του ’80, αλλά και με τους μυθιστοριογράφους, τη Ρέα Γαλανάκη, τη Μάρω τη Δούκα, Τον Γ. Γιατρομανωλάκη, τον Μάρκαρη.
Δεν θεωρείτε ότι είναι κατά κάποιο τρόπο ‘κατάχρηση εξουσίας’ εκ μέρους του συγγραφέα να θέλει να συμμετάσχει στη διεργασία αυτή; Δεν είναι δίπλα σε κάθε αναγνώστη για να του πει πώς να ερμηνεύσει το κάθε ποίημα. Με την έννοια αυτή, γιατί να είναι δίπλα στον μεταφραστή;
Ας μιλήσουμε για την ποίηση. Κανένας ποιητής δεν θέλησε ποτέ να μου δώσει μια συγκεκριμένη ερμηνεία ενός ποιήματος. Κανείς ποιητής, άλλωστε, δεν θα το κάνει αυτό, γιατί και η μετάφραση είναι μία ανάγνωση, και η κάθε ανάγνωση είναι μοναδική.
Ο μεταφραστής όμως, σε αντίθεση με τον απλό αναγνώστη, είναι ο μεσολαβητής. Ο μεσάζων, πρέπει να προβάλει όχι μόνο τη δική του ανάγνωση, αλλά να δώσει πρόσβαση στον ξένο αναγνώστη και σε όλες τις δυνατές αναγνώσεις που μπορεί να έχει το συγκεκριμένο ποίημα.
Δηλαδή μεταφράζετε σκεπτόμενος τον ποιητή ή τον αναγνώστη; Προσπαθείτε να μείνετε πιστός στον ποιητή, ή σ’ αυτό που αισθανθήκατε εσείς διαβάζοντας το συγκεκριμένο ποίημα;
Αυτό είναι ένα ζήτημα στην ουσία της μετάφρασης, το οποίο μάλιστα βρίσκεται πάλι στο επίκεντρο της θεωρίας: το καθήκον μας είναι προς τον συγγραφέα ή προς τον αναγνώστη; Γιατί αναλόγως με την απάντηση, έχουμε δύο τελείως διαφορετικές μεταφράσεις.
Η δυσκολία για τον μεταφραστή είναι να βρει τη χρυσή τομή, αναλόγως πάντα με το συγκεκριμένο ποίημα και τον συγκεκριμένο ποιητή. Γι’ αυτό και θεωρώ απαραίτητο οι μεταφράσεις να συνοδεύονται πάντοτε από κάποιο πρόλογο, όπου ο μεταφραστής εξηγεί στον αναγνώστη τι είδους μετάφραση του προσφέρει. Νομίζω ο αναγνώστης δικαιούται να το ξέρει αυτό.
Πριν μεταφράσετε έναν ποιητή, έχει μελετήσει προηγουμένως το σύνολο του έργου του και της υπάρχουσας βιβλιογραφίας ή μεταφράζετε κάθε ποίημα ως αυθύπαρκτη οντότητα;
Πιστεύω ότι μέρος της δουλειάς του μεταφραστή είναι η οικειότητα. Αν μεταφράσω ένα βιβλίο ενός συγκεκριμένου συγγραφέα, θα διαβάσω και όλα τα υπόλοιπα βιβλία του, καθώς και κάποιες κριτικές μελέτες, γιατί αυτό καθοδηγεί κατά κάποιο τρόπο και τη δική μου ανάγνωση. Νομίζω ότι αυτή η διαδικασία είναι απαραίτητη προκειμένου να έχω μία σφαιρικότερη αντίληψη του ύφους και του κλίματος του συγγραφέα.
Μήπως όμως μέσω της οικειότητας αυτής επέρχεται κάποια απομυθοποίηση του συγγραφέα;
Σ’ ένα βαθμό συμβαίνει αυτό και απ’ αυτή την άποψη, ίσως να μετανιώνω που ξέρω σχεδόν όλους τους ανθρώπους του χώρου στην Ελλάδα. Γιατί εφόσον έχουμε προσωπική επαφή, οι συγγραφείς μπορεί να χάνουν κάτι, δεν ξέρω, κάποιο μυστήριο, κάποια αίγλη… Πρέπει όμως πάντα να ξεχωρίζουμε τον άνθρωπο από τον συγγραφέα.
Εσείς γράφετε ποίηση;
Δεν πιστεύω ότι υπάρχει κανείς Έλληνας ή ξένος που να ζει στην Ελλάδα και να μην γράφει ποίηση. Έχω γράψει κάποια ποιήματα που έχουν εκδοθεί εδώ στην Ελλάδα, σε λογοτεχνικά περιοδικά, αλλά προς Θεού δεν θεωρώ τον εαυτό μου ποιητή. Εγώ είμαι ετερόφωτος, όχι αυτόφωτος.
Το γεγονός ότι κοντεύουμε να έχουμε περισσότερους συγγραφείς από αναγνώστες, πώς το σχολιάζετε;
Καλό, χωρίς συζήτηση. Υπάρχει αυτό το υπόβαθρο που σημαίνει ότι οι γνωστοί ποιητές είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Πιστεύω ότι η ποίηση ταιριάζει στην ελληνική ιδιοσυγκρασία. Βέβαια τώρα τελευταία είναι και πιο εύκολο να την εκδώσουν, κάτι που δεν γινόταν στο παρελθόν. Αν και τα τελευταία 20-25 χρόνια, είναι το μυθιστόρημα που έχει γνωρίσει μεγάλη ανάπτυξη, κάτι που δεν γινόταν στο παρελθόν.
Είναι ενδεικτικό ότι πολλοί σύγχρονοι ξεκίνησαν από την ποίηση και μετά στράφηκαν στο μυθιστόρημα, πιστεύω εν μέρει επειδή είναι το είδος που γνωρίζει τη μεγαλύτερη προβολή αυτή τη στιγμή.
Έχετε κάποιο απωθημένο, κάποιο έργο που θέλετε πολύ να μεταφράσετε;
Πολλά, δυστυχώς. Ξεκίνησα μεταφράζοντας βιβλία και ποιήματα που μου άρεσαν, καθώς προχώρησα όμως μετέφραζα όλο και περισσότερο κατά παραγγελία. Έτσι όλα αυτά τα βιβλία που θα ήθελα εγώ να μεταφράσω, έχουν πάει πίσω. Ευελπιστώ όμως ότι κάποια στιγμή θα μπορέσω να επανέλθω σ’ αυτά.
Για παράδειγμα;
Θα ήθελα πάρα πολύ να κάνω μία ανθολογία των υπερρεαλιστών ποιητών, γιατί είναι ένα πολύ δυναμικό κίνημα εδώ στην Ελλάδα, που είναι άγνωστο στο εξωτερικό. Θα ήθελα πολύ να κάνω τη δεύτερη μεταπολεμική γενιά των ποιητών που έχουν λίγο παραμεληθεί, τον Αναγνωστάκη, τον Πατρίκιο…
Υπάρχουν μεταφράσεις που έχετε ζηλέψει; Που διαβάσατε και είπατε, ‘αχ, αυτό μακάρι να το είχα κάνει εγώ;’
Πάρα πολλές. Δεν μου έρχεται τώρα στο νου κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο. Βέβαια, όμως, υπάρχουν συγγραφείς που έχω διαβάσει και ζηλεύω που τους βρήκαν πρώτα άλλοι μεταφραστές. Καθώς εγώ ανήκω στη δεύτερη γενιά των μεταφραστών, οι πρώτοι είναι ο Freyer, ο Κeeley, ο Sherrard κ.ά., οπότε δεν υπάρχει πια λόγος να καταπιαστώ κι εγώ με τον Καβάφη, ας πούμε. Δεν νομίζω ότι μπορώ να κάνω μία μετάφραση τόσο καλύτερη από αυτών, που να αξίζει τον κόπο να εκδοθεί.
Πότε αισθάνεστε ότι μία μετάφραση έχει ολοκληρωθεί;
Ποτέ! Ποτέ μία μετάφραση δεν είναι έτοιμη. Απλώς κάποια στιγμή πρέπει να την αφήσεις. Αλλά αυτό ισχύει και για την πρωτότυπη γραφή.
Μετά την έκδοση, την επανεξετάζετε;
Είναι ένα περίεργο συναίσθημα. Όταν πηγαίνω να παραδώσω το χειρόγραφο στον εκδότη, είναι σαν παιδί μου. Όταν όμως εκδοθεί και παίρνω στο χέρι μου το βιβλίο, το κοιτάζω, το καμαρώνω λίγο, αλλά… έχει τελειώσει, δεν ανήκει πια σ’ εμένα.
Όταν δουλεύετε μία μετάφραση, απευθύνεστε σε άλλους για παρατηρήσεις, σχόλια κ.λπ., πριν την ολοκλήρωσή της;
Σπάνια. Αυτό που ζητώ όμως από τους εκδότες με τους οποίους συνεργάζομαι στο εξωτερικό είναι να βάλουν έναν επαγγελματία επιμελητή. Έχω διαπιστώσει χίλιες φορές ότι είναι αδύνατον να επιμεληθείς ένα δικό σου κείμενο, γι΄αυτό πάντοτε ζητάω την επιμέλεια από τον εκδότη και έχω καλή συνεργασία με τους επιμελητές.
Ποια εικόνα έχει ο ξένος αναγνώστης για την νεοελληνική λογοτεχνία;
Όλοι έχουν ακούσει βέβαια για τον Καβάφη και πολύ λιγότερο δυστυχώς για τον Ελύτη και τον Σεφέρη, παρά το γεγονός ότι είναι νομπελίστες. Αν είναι ενημερωμένοι, θα έχουν ακούσει και το Ρίτσο. Κανένας άλλος ποιητής δεν είναι γνωστός. Από πεζογράφους γνωστός διεθνώς είναι μόνο ο Καζαντζάκης, κι αυτό κυρίως εξαιτίας των ταινιών.
Έχετε μπει ποτέ στον πειρασμό να φτιάξετε μία ανθολογία Ελλήνων και αγγλόφωνων ποιητών που θα μπορούσαν να θεωρηθούν συναφείς;
Υπήρξε μια προσπάθεια πριν από μερικά χρόνια, από το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού να προβάλλουν Έλληνες ποιητές σε συνδυασμό με κάποιους γνωστούς Άγγλους. Ήταν κατά τη γνώμη μου μια παρά πολύ καλή προσπάθεια, γιατί ο Άγγλος αναγνώστης που τη διάβασε γνώριζε παραδείγματος χάριν τον Auden και μαζί του διάβαζε και Καβάφη. Δεν ξέρω, βέβαια, αν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει λογοτεχνική συγγένεια μεταξύ τους, απλώς ο Auden είχε πει ότι πολλά από τα ποιήματά του δεν θα τα είχε γράψει, αν δεν είχε διαβάσει Καβάφη. Τον Ελύτη τον έβαλαν με τον William Blake, αν και εγώ πιστεύω ότι πιο πολύ ταιριάζει με τον Shelley, γιατί στα τελευταία του έργα ο Ελύτης είναι τελείως ρομαντικός.
Ένας λόγος που θα ήθελα να κάνω κάτι για τους υπερρεαλιστές ποιητές είναι ότι ο υπερρεαλισμός είναι γνωστός σε όλες τις χώρες και πιστεύω ότι μία ανθολογία υπερρεαλιστών ποιητών θα είχε ενδιαφέρον για τον ξένο αναγνώστη. Ξέρουμε πως ήταν ο υπερρεαλισμός στη Γαλλία, στην Ισπανία, δεν ξέρουμε, όμως, πώς ήταν στην Ελλάδα. Χρειάζεται κάποια μέθοδος για να φέρουμε κοντά τους αναγνώστες, να τους οδηγήσουμε από αυτό που ξέρουν, σ’ αυτό που δεν ξέρουν. Είναι δύσκολο να προβάλεις τον οποιοδήποτε συγγραφέα όταν είναι τελείως άγνωστος.
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Ντέιβιντ Κόνολι είναι Ιρλανδικής καταγωγής και γεννήθηκε το 1954 στην Αγγλία. Σπούδασε αρχαία ελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Lancaster (1974-77), μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (1977-79) και έλαβε τον τίτλο του Διδάκτορος της Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο του East Anglia (1997) για τη διατριβή του με θέμα τη θεωρία και πράξη της λογοτεχνικής μετάφρασης και τα ιδιαίτερα μεταφραστικά προβλήματα στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη. Διετέλεσε επικεφαλής του Μεταφραστικού Τμήματος στο Βρετανικό Συμβούλιο Αθηνών (1991-1994) και έχει διδάξει τη θεωρία και πράξη της λογοτεχνικής μετάφρασης σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο σε ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα (Ιόνιο Πανεπιστήμιο 1991-1997, Πανεπιστήμιο Αθηνών 1999-2000). Επιπλέον, είχε επίτιμες ακαδημαϊκές θέσεις στο Πανεπιστήμιο του Birmingham (Honorary Research Fellow 1999-2002), στο Πανεπιστήμιο του Princeton (Stanley J. Seeger Visiting Fellow 2001) και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (Hellenic Foundation Visiting Fellow in Modern Greek Studies 2002).
Τιμητικές (και άλλες) διακρίσεις: Μεταφράσεις του έχουν βραβευτεί στην Αγγλία (The Yeats Club Sixth Open Poetry Competition for Translations 1989), στην Αμερική (The Elizabeth Constantinides Memorial Translation Prize for 1996) και στην Ελλάδα (Βραβείο της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας για την καλύτερη μετάφραση από τα ελληνικά 1996 και Τιμητική Διάκριση του Υπουργείου Πολιτισμού 1999).
Εργογραφία:
Στο διάστημα της τελευταίας δεκαετίας (από το 1993), έχει δημοσιεύσει περίπου πενήντα επιστημονικά άρθρα με θέμα τη θεωρία και πράξη της μετάφρασης και τη νεότερη ελληνική λογοτεχνία γενικότερα, μαζί με έναν τόμο με τίτλο Μετα-Ποίηση. 6(+1) μελέτες για τη μετάφραση της ποίησης (Αθήνα: Ύψιλον/Βιβλία, 1997, 167 σελ.). Κατά το ίδιο διάστημα, έδωσε πάνω από εβδομήντα διαλέξεις, ομιλίες και σεμινάρια για τη μετάφραση και την ελληνική λογοτεχνία σε πανεπιστημιακά ιδρύματα τόσο στην Ελλάδα (Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αριστο7τέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) όσο και στη Βρετανία (Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, του Cambridge, του Birmingham, του Manchester, του Leeds, του East Anglia, του Surrey και του Belfast) και στη Βόρειο Αμερική (Πανεπιστήμιο του Princeton, του Harvard, του Brown, του Boston και του Montreal). Επιπλέον, έχει δώσει πολλές συνεντεύξεις στη τηλεόραση, στο ραδιόφωνο και σε εφημερίδες με διαφορα θέματα σχετικά με τη μετάφραση και την ελληνική λογοτεχνία και συμμετείχε σε αναγνώσεις ελληνικής λογοτεχνίας σε μετάφραση στην Αγγλία (Royal Festival Hall Voice Box, Barbican Centre, University of Manchester Poetry Centre, Hellenic Centre, κ.λπ.)
Ως μεταφραστής λογοτεχνίας, έχει δημοσιεύσει πάνω από δεκαπέντε βιβλία με μεταφρασμένα έργα κορυφαίων Ελλήνων ποιητών του 20ου αιώνα (Νικηφόρος Βρεττάκος, Οδυσσέας Ελύτης, Κική Δημουλά) και σύγχρονων μυθιστοριογράφων (Γιώργης Γιατρομανωλάκης, Ρέα Γαλανάκη, Αλέξης Σταμάτης). Επιπλέον, επιμελήθηκε ειδικό αφιέρωμα στην ελληνική ποίηση του έγκυρου αγγλικού λογοτεχνικού περιοδικού Agenda (“Greek Poetry: New Voices and Ancient Echoes”, Vol. 46 Nos. 3-4, 1999) που περιέχει ανθολογία (250 σελίδες) αρχαίας και σύγχρονης ελληνικής ποίησης σε αγγλική μετάφραση. Έχει επίσης μεταφράσει και δημοσιεύσει πολυάριθμα ποιήματα Ελλήνων ποιητών (Νικηφόρος Βρεττάκος, Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Γκάτσος, Οδυσσέας Ελύτης, Μανόλης Αναγνωστάκης, Μίλτος Σαχτούρης, Τάσος Λειβαδίτης, Κική Δημουλά, Ζέφη Δαράκη, Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Μανόλης Πρατικάκης, Αθηνά Παπαδάκη, Δημήτρης Καλοκύρης, Γιάννης Κοντός, Χριστόφορος Λιοντάκης, Αναστάσης Βιστωνίτης, Γιώργος Μαρκόπουλος, Χάρης Βλαβιανός, Στρατής Πασχάλης, Θανάσης Χατζόπουλος, Ιουλίτα Ηλιοπούλου) καθώς και πολλά διηγήματα σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων (Αμάντα Μιχαλοπούλου, Μισέλ Φάϊς, Σωτήρης Δημητρίου, Έρση Σωτηροπούλου κ.α.) που εκδόθηκαν σε ανθολογίες και λογοτεχνικά περιοδικά στην Αγγλία και στην Αμερική (Agenda, London Magazine, In Other Words, Modern Poetry In Translation, Leviathan, MondoGreco, The Charioteer, Modern Greek Studies Yearbook, Greece in Print, Filling Station, Asylum, Greek Letters, Poetry Greece, Hellenic Quarterly, Ithaca, κ.λπ.).
Λογοτεχνικές μεταφράσεις από τα ελληνικά στα αγγλικά που έχουν εκδοθεί ως βιβλία:
1. Angelos Terzakis, The Greek Epic 1940-41 (historical narrative), Athens 1990, 178p.
2. Nikiforos Vrettakos, The Philosophy of Flowers (poetry), Athens: Artigraf 1990, 46p.
3. Nikiforos Vrettakos, Gifts in Abeyance: Last Poems 1981-91, Minnesota: Nostos 1992, 86p. ISBN: 0-932963-07-2
4. Odysseus Elytis, The Oxopetra Elegies (poetry), Amsterdam: Harwood Academic Publishers 1996, 85p. ISBN: 3-7186-5881-X
5. Kiki Dimoula, Lethe’s Adolescence (poetry), Minnesota: Nostos 1996, 90p. ISBN: 0-932963-08-0
6. Thanassis Hatzopoulos, As if present (poetry), Chalkida: Diametros Publications 1997, 47p. ISBN: 960-7746-04-X
7. Odysseus Elytis, Journal of An Unseen April (poetry), Athens: Ypsilon/Books 1998, 119p. ISBN: 960-7949-05-6
8. Haris Vlavianos, Adieu (poetry), Birmingham: Centre for Byzantine, Ottoman and Modern Greek Studies, The University of Birmingham 1998, 118p. ISBN: 070-441-886-X
9. Yoryis Yatromanolakis, Eroticon (novel), Cambridge: Dedalus 1999, 195p. ISBN: 1-873982-88-7
10. Odysseus Elytis, Carte Blanche. Selected Writings (literary essays), Amsterdam: Harwood Academic Publishers 1999, 98p. ISBN: 90-5755-100-4
11. Alexis Stamatis, The Seventh Elephant (novel), London: Arcadia Books 2000, 199p. ISBN: 1-900850-21-4
12. Pavlos Matesis, Roar! (Theatrical work) in Contemporary Greek Theatre volume 2, London: Arcadia Books 2002, 258p. ISBN: 1-900850-53-2
13. Rhea Galanaki, Eleni or Nobody (novel), Illinois: Hydra Books (due 2003), 200p. ISBN: 0-8101-1885-8
14. The Dedalus Book of Greek Fantasy (short-stories), Cambridge: Dedalus (2004).
15. Yannis Kondos, The Nowhere Athlete (poetry), Todmorden, Arc Publications (due 2003).
16. Alexis Stamatis, Bar Flaubert (novel), London: Arcadia Books (due 2003).
Επιλεγμένα επιστημονικά άρθρα
(στα ελληνικά)
1. “Η Εκκρεμής Δωρεά του Νικηφόρου Βρεττάκου”, Αιολικά Γράμματα 134 (Μάιος-Ιούνιος 1993), σελ. 29-32.
2. “Μεταφράζοντας Πρισματική Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης και Τα Ελεγεία της Οξώπετρας”, Εντευκτήριο 23-24 (1993), σελ. 115-128.
3. “Οδυσσέας Ελύτης σε αγγλική μετάφραση: Αξιον Εστί το τίμημα;”, Πόρφυρας 69 (Απρίλιος-Ιούνιος 1994), σελ. 119-131.
4. “Ελληνες υπερρεαλιστές ποιητές σε αγγλική μετάφραση: προβλήματα, παράμετροι και δυνατότητες”, Πόρφυρας 71-72 (Οκτώβριος ’94 - Μάρτιος ’95), σελ. 7-20.
5. “Τα Ελεγεία της Οξώπετρας: μια στιγμούλα”, Θέματα Λογοτεχνίας 1 (Νοέμβ.’95 - Φεβ.’96), σελ. 171-186. Επίσης στον τόμο Οδυσσέας Ελύτης, Ο ποιητής και οι ελληνικές πολιτισμικές αξίες, Αθήνα: εκδ. Γκοβόστη, 2000, σελ. 393-414.
6. “Από Μπολιβάρ σε Bolivar: ή μεταφράζοντας ένα ελληνικό ποίημα”, στο Γ. Γιατρομανωλάκη (ε-πιμ.) Νίκος Εγγονόπουλος: Ωραίος σαν Έλληνας. Εννέα Μελέτες, Αθήνα, Ιδρυμα Γουλανδρή-Χορν, 1996, σελ. 115-142.
7. “Οδυσσέας Ελύτης: Μεταγλωσσική Ποίηση και Σκοτεινά Ρήματα”, Θέματα Λογοτεχνίας 3 (Ιούλιος-Οκτώβρης 1996), σελ. 31-41.
8. “Η Μετάφραση της Ποίησης: Προλεγόμενα μιας Συζήτησης”, Μετάφραση ’96 (Σεπτέμβριος 1996), σελ. 28-37.
9. “Οδυσσέας Ελύτης, William Blake και Οι Γάμοι τ’ Ουρανού και της Κόλασης”, Ποίηση 9 (΄Ανοιξη-Καλοκαίρι 1997), σελ. 226-237.
10. “Η Μοίρα της Ελληνικής Λογοτεχνίας στην Αγγλική της Μετάφραση: Μια Συνοπτική Θεώρηση”, Μετάφραση ’97 (Σεπτέμβριος 1997), σελ. 160-164.
11. “Ο μεταφρασμένος, μη-μεταφράσιμος και αμετάφραστος Εγγονόπουλος”, Διαβάζω 381 (Ιανουάριος 1998), σελ. 151-156
12. “Από Καβάφη σε Cavafy. Το αγγλο-αμερικανικό πρόσωπο του Κ.Π. Καβάφη”, Διαβάζω 389 (Οκτώβριος 1998), σελ. 135-143.
13. “Λογοτεχνική μετάφραση: Σε τι χρησιμεύει η θεωρία;”, Η Γλώσσα της λογοτεχνίας και η γλώσσα της μετάφρασης, Θεσσαλονίκη: Κέντρο της Ελληνικής Γλώσσας, 1998, σελ. 13-23.
14. “Η οδύσσεια μιας μετάφρασης και η μετάφραση μιας οδύσσειας”, Πόρφυρας 92 (Οκτ.-Νοέμβρ. 1999), σελ. 138-144.
15. “Περί του αμετάφραστου της Σολωμικής ποίησης”, Πόρφυρας 95-96 (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2000), σελ. 121-132.
16. “Η μετάφραση της ποίησης: Η κριτική κρινόμενη”, Ποίηση 16 (Φθινόπωρο-Χειμώνας 2000), σελ. 185-199.
17. “Αξιον Εστί το μεταφραστικό εγχείρημα” στον τόμο Δεκαέξι κείμενα για το Άξιον Εστί, Αθήνα: Ίκαρος, 2001, σελ. 150-167.
18. “Περί ποιητικής έκφρασης, ο Ελύτης Εν Λευκώ”, στον τόμο Ο Ελύτης στην Εκπαίδευση. Ζητήματα ποιητικής - Διδακτικές προσεγγίσεις, Αθήνα: εκδ. της Σχολής Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, 2001, σελ. 39-49.
19. “Η μεταγραφή ελληνικών κύριων ονομάτων στην αγγλική γλώσσα”, Μέντορας. Περιοδικό επιστημονικών και εκπαιδευτικών ερευνών 4 (Δεκέμβριος 2001), σελ. 95-110.
20. “Ακόμα δέκα χρόνια μοναξιάς: η πολιτική προώθησης του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό (1991-2001)”, στο Σπυροπούλου Α. - Τσιμπούκη Θ. (επιμ.) Σύγχρονη Ελληνική Πεζογραφία: Διεθνείς Προσανατολισμοί και Διασταυρώσεις, Αθήνα: Αλεξάνδρεια 2002.